QAÇD nədir?
QAÇD — ürəyin iki yuxarı kamerasını (qulaqcıqları) ayıran divardakı dəlikdir. Normal halda bu divar sağ və sol qulaqcığı tam ayırır. Qüsur olduqda oksigenli qan sol qulaqcıqdan sağa keçir, ağciyərlərə artıq yük düşür.
QAÇD bütün anadangəlmə ürək qüsurlarının 6–10%-ni təşkil edir. Qızlarda oğlanlara nisbətən 2 dəfə çox rast gəlinir. Bir çox hallarda uzun müddət özünü göstərmir — uşaqlar məktəb yaşına qədər sağlam görünür.
«QAÇD-nin problemlərindən biri məhz budur — uşaq illər boyu şikayət etmir, sonra isə 30-40 yaşında ağ ciyər hipertenziyası ilə gəlir. Erkən aşkarlanma həyat kokeytidir.»
Uşaqlarda əlamətlər
Kiçik QAÇD çox vaxt heç bir əlamət vermir. Orta və böyük qüsurlar zamanı aşağıdakılar müşahidə oluna bilər:
- Tez-tez bronxit, pnevmoniya, ağciyər infeksiyaları
- Fiziki yüklənmədə nəfəs darlığı
- Tez yorulma, az aktiv olmaq
- Böyüməkdə gecikmə
- Ürəkdə küy (pediatr müayinədə aşkar edilir)
- Aritmiya (böyük yaşlarda)
Əməliyyat nə vaxt lazımdır?
Hər QAÇD müalicə tələb etmir. Kiçik qüsurlar (5 mm-dən az) çox vaxt özü bağlanır — xüsusilə ilk 2 ildə. Lakin orta (6–15 mm) və böyük (15 mm-dən çox) qüsurlar müdaxilə tələb edir.
Vacib məlumat: QAÇD-ni "özü keçər" ümidi ilə müalicəsiz buraxmaq ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilər. Böyük qüsurda ağciyər hipertenziyası, ürəyin sağ tərəfinin genişlənməsi və aritmiya inkişaf edir. 40 yaşdan sonra qüsuru bağlamaq artıq nəticəsiz ola bilər.
Əməliyyat necə keçir?
1. Kateter (endovaskulyar) metodu
Qasıqdakı damar vasitəsilə kateter daxil edilir. Xüsusi occluder cihazı qüsuru içəridən bağlayır. Döş qəfəsini açmır, cərrahiyyə yarasız keçir. Ən çox istifadə edilən müasir metod — xəstəxanada 1–2 gün qalınır.
2. Açıq cərrahiyyə
Süni qan dövranı ilə açıq ürək əməliyyatı. Qüsur yamaq ilə bağlanır. Kateter metoduna yararsız olan böyük və ya mürəkkəb yerləşən qüsurlar üçün tətbiq olunur.
Metod seçimini qüsurun ölçüsünə, anatomiasına və uşağın vəziyyətinə görə fərdi müəyyənləşdirirəm.
Müalicə nəticələri
Vaxtında müalicə edilmiş QAÇD — tam sağalmaq deməkdir. Uşaq normal həyat keçirir, idmanla məşğul ola bilər, ordu xidmətinə yararlı sayılır. Planlı kateter müdaxiləsinin uğur dərəcəsi 97–99%-dir.
QAÇD-ni ExoKQ-da görmək mümkündürmü?
Bəli, exokardioqrafiya QAÇD diaqnozu üçün əsas metoddur. Rəng dopplerli ExoKQ qüsurun ölçüsünü, qanın istiqamətini və ağciyərlərə yükü dəqiq göstərir.
Kateter əməliyyatından sonra uşaq nə qədər xəstəxanada qalır?
Adətən 2–3 gün. Cihazın düzgün yerləşdiyini yoxlamaq üçün bir gün müşahidə edilir, sonra evə buraxılır. 3–6 ay antitrombotik preparatlar qəbul edilir.
QAÇD ilə uşaq idmanla məşğul ola bilərmi?
Kiçik QAÇD-li uşaqlar adətən məhdudiyyətsiz fəaliyyət göstərə bilər. Orta və böyük qüsurda — müalicəyə qədər intensiv yüklər tövsiyə edilmir. Müalicədən sonra uşaq tam aktivliyə qayıdır.
QAÇD irsi keçirmi?
Genetik predispozisiya var — QAÇD-li valideynin uşağında qüsur riski bir qədər yüksəkdir. Lakin bu zəruri deyil. Hamiləlik zamanı exokardioqrafik skrining tövsiyə edilir.