Aortal qapaq stenozu nədir?
Aortal qapaq stenozu — sol mədəcik ilə aorta arasındakı qapağın daralmasıdır. Normal aortal qapaq üç yarpaqdan ibarətdir. Anadangəlmə formada qapaq iki yarpaqla formalaşır — bikiküspidal aortal qapaq — bu isə tədricən daralmasına, qalınlaşmasına və kalsifikasiyasına gətirib çıxarır.
Qapaq daralınca sol mədəcik qanı aortaya vurmaq üçün daha çox güc sərf etməli olur. Mədəcik divarı qalınlaşır — hipertrofiya inkişaf edir. Uzun müddətli yük sol mədəciyin funksiyasını pozur. Ağır stenozda ürəyin nasosluq funksiyası kəskin azalır.
«Uşaqlarda aortal qapaq stenozu — bu valideynlər üçün çox qorxuducu səslənir. Amma əksər hallarda biz qapağı plastiка etməklə uşağa öz toxumasını saxlayırıq. Protez qoymuruq — çünki uşaq böyüyür. Məqsəd — qapağı qorumaq, böyüdükcə mümkün qədər uzun müddət öz qapağı ilə yaşasın.»
Əlamətlər
Yüngül stenozda uşaqlar uzun müddət simptomsuz yaşayır. Ağırlaşdıqca əlamətlər meydana çıxır:
- Tez yorulma, fiziki yükdən sonra nəfəs darlığı
- Sinə ağrısı — xüsusilə fiziki aktivlik zamanı
- Baş gicəllənməsi, qısamüddətli huşunu itirmə
- Ürəkdə küy — stetskopon ilə aşkar edilir
- Yenidoğulmuşlarda ağır hallarda — ağır ürək çatışmazlığı
Qulaqcıqlararası çəpər qüsuru, açıq arterial axacaq və ya aorta koarktasiyası ilə birlikdə müşahidə edilə bilər.
Diaqnoz
Exokardioqrafiya əsas diaqnostik üsuldur. O, qapağın anatomiyasını, açıq sahəsini, qradiyenti — basınc fərqini — və sol mədəciyin funksiyasını qiymətləndirir. Stenozun ağırlığı qradiyentə görə müəyyənləşdirilir: yüngül, orta və ağır.
Elektrokardioqrafiya sol mədəcik hipertrofiyasının əlamətlərini aşkar edir. Döş qəfəsinin rentgeni ürəyin böyüməsini göstərir. Ağır hallarda ürək kateterizasiyası aparılır.
Vacib: Aortal qapaq stenozu olan uşaqlar üçün yüksək intensivlikli idman məhdudlaşdırılır. Bu qərarı kardioloq fərdi qiymətləndirmə əsasında verir. Özbaşına idman növünü seçmək olmaz — əvvəlcə mütəxəssislə məsləhətləşin.
Müalicə üsulları
Müşahidə: Yüngül stenozda — müntəzəm kardioloji nəzarət. Müdaxilə tələb olunmur, lakin stenozun tərəqqisi izlənilir.
Balonla valvuloplastika: Kateter vasitəsilə aparılan müdaxilə — qapaq açılışına şişirilmiş balon keçirilir. Əməliyyatsız, minimal invaziv üsuldur. Yenidoğulmuşlar və körpələrdə tez-tez ilk seçimdir.
Cərrahi qapaq plastiкası: Süni qan dövranı şəraitində qapaq yarpaqları ayrılır, yenidən formalaşdırılır. Məqsəd — qapağı saxlamaq, protez qoymamaq.
Qapaq protezləməsi: Qapağı bərpa etmək mümkün olmadıqda — mexaniki və ya bioloji protez. Uşaqlarda mexaniki protez antikoaqulyant terapiya tələb edir.
Ross əməliyyatı: Aortal qapaq öz ağciyər qapağı ilə əvəz edilir. Ağciyər mövqeyinə isə homograft qoyulur. Uşaqlar üçün optimal seçim — qapaq uşaqla birlikdə böyüyür.
Bikiküspidal aortal qapaq mütləq əməliyyat tələb edirmi?
Yox. Bikiküspidal qapaq qüsurun özü deyil — xroniki risk faktorudur. Əksər insanlar onunla illər boyu heç bir problem olmadan yaşayır. Əsas məsələ — stenozu izləmək. Daralma ciddiləşdikdə müdaxilə taktikası müzakirə edilir.
Ross əməliyyatı nədir və niyə uşaqlar üçün əlverişlidir?
Ross əməliyyatında xəstənin öz ağciyər qapağı aortal mövqeyə köçürülür. Bu canlı toxumadır — böyüyür, yenilənir. Mexaniki protezdən fərqli olaraq ömürlük antikoaqulyant terapiya tələb etmir. Uşaqlarda bu əməliyyat uzunmüddətli perspektivdə ən yaxşı nəticə verir.
Yenidoğulmuşda ağır stenoz necə müalicə edilir?
Yenidoğulmuşlarda ağır aortal stenoz kritik vəziyyətdir. Dərhal balonla valvuloplastika — kateter müdaxiləsi — aparılır. Bu müvəqqəti korreksiya verir. Sonrakı mərhələdə — uşaq böyüdükdə — radikal cərrahi planlaşdırılır.
Əməliyyatdan sonra uşaq idmanla məşğul ola bilirmi?
Uğurlu müdaxilədən sonra əksər uşaqlar normal fiziki aktivliyə qayıdır. Profesional idman — fərdi qiymətləndirmə tələb edir. Müntəzəm kardioloji nəzarət vacibdir.