Fallo tetradası nədir?
Fallo tetradası — eyni anda mövcud olan dörd qüsurun kombinasiyasıdır: ağciyər arteriyasının stenozu (daralması), mədəciklərarası çəpər defekti, aortanın sağa sürüşməsi və sağ mədəciyin hipertrofiyası. Bu dörd qüsur birlikdə ürəyin ağciyərlərə lazımi miqdarda qan göndərə bilməməsinə səbəb olur.
Fallo tetradası bütün anadangəlmə ürək qüsurlarının 7–10%-ni təşkil edir. Mavi rəngli (sianozu olan) ürək qüsurlarının ən çox rast gəlinən növüdür.
«Fallo tetradası ən hiylgər anadangəlmə ürək qüsurlarından biridir. Əməliyyat texniki baxımdan mümkündür — lakin əməliyyatdan sonra xəstəni ayağa qaldırmaq asан deyil. Valideynlər səbr etməyi bacarmalı və həkimə etibar etməyi öyrənməlidirlər. Bu — komandanın işidir.»
Əlamətlər
Fallo tetradası olan uşaqlarda aşağıdakılar müşahidə olunur:
- Dəri, dodaqlar və dırnaqların mavi-bənövşəyi rəngi (sianoz)
- Ağlama, əmizdirmə və ya fiziki yük zamanı mavi krizlər ("tet spell")
- Tez yorulma, fiziki aktivliyin azalması
- Çömbəlmə mövqeyi — uşaqlar çox vaxt ayaq üstə çömbəlir, bu qanı ağciyərlərə qaytarmağa kömək edir
- Böyüməkdə gecikmə
- Ürəkdə küy
Əməliyyat
Fallo tetradası tam cərrahi düzəlişi tələb edir. Əməliyyat süni qan dövranı şəraitində aparılır — dörd qüsurun hamısı eyni zamanda aradan qaldırılır: çəpər defekti bağlanır, ağciyər yolu genişləndirilir, aorta düzəldilir.
Əməliyyat adətən 3–6 aylıqda planlaşdırılır. Kəskin mavi krizlər olduqda — daha erkən müdaxilə tələb oluna bilər.
Valideynlərə vacib məlumat: Əməliyyat uğurla başa çatdıqdan sonra ən çətin dövr başlayır — reanimasiya və intensiv terapiya mərhələsi. Bu proses həftələr ala bilər. Səbir, həkimə etimad və komanda ilə iş birliyi — uğurun açarıdır.
Əməliyyatdan sonrakı dövr
Fallo tetradası əməliyyatından sonra uşaq intensiv terapiya şöbəsində müşahidə altında saxlanılır. Ürək ritmi, ağciyər təzyiqi, oksigen səviyyəsi daim izlənilir. Bu mərhələ bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər uzana bilər.
Evə çıxdıqdan sonra da müntəzəm kardioloji müşahidə vacibdir. Uşaqlar böyüdükcə əlavə müdaxilə tələb oluna bilər — bu normal prosesdir.
Uzunmüddətli proqnoz
Vaxtında əməliyyat edilmiş Fallo tetradası — uzun ömür deməkdir. Dünyada bu diaqnozla böyümüş minlərlə insan normal həyat keçirir, ailə qurur, peşəkar karyera yaradır. Müntəzəm kardioloji müşahidə ilə keyfiyyətli həyat mümkündür.
"Mavi kriz" nədir və nə etmək lazımdır?
Mavi kriz (tet spell) zamanı uşaq birdən-birə güclü sianoz yaşayır, narahat olur, nəfəs sıxılır. Uşağı dərhal diz-göğüs vəziyyətinə gətirin (dizlərini sinəsinə yaxınlaşdırın) və dərhal tibbi yardım çağırın. Bu vəziyyəti öncədən tanımağı öyrənmək — valideynlər üçün vacibdir.
Əməliyyat neçə saata davam edir?
Tam cərrahi düzəliş adətən 4–6 saat çəkir. Süni qan dövranı ilə aparılır. Əməliyyatın müddəti anatomik xüsusiyyətlərdən asılı olaraq dəyişə bilər.
Fallo tetradası ilə uşaq böyüdükdə normal həyat süra bilərmi?
Bəli. Vaxtında və düzgün müalicə ilə uşaqlar məktəbə gedir, idmanla məşğul olur, böyüdükdə tam müstəqil həyat keçirirlər. Müntəzəm kardioloji müşahidə vacibdir, lakin bu həyatın keyfiyyətini əsaslı şəkildə məhdudlaşdırmır.
Əməliyyatdan sonra təkrar müdaxilə lazım olacaqmı?
Bəzən böyümə prosesində ağciyər qapağının dəyişdirilməsi və ya digər korreksiya tələb oluna bilər. Bu öncədən planlaşdırıla bilən prosedurlar olub həyatı təhdid etmir. Hər uşaq fərdi olaraq izlənilir.