Ağciyər arteriyasının stenozu nədir?
Ağciyər arteriyasının stenozu — sağ mədəcikdən ağciyərlərə gedən qan axımının daralma səbəbindən çətinləşdiyi qüsurdur. Daralma qapaqda, qapaqaltı və ya qapaqüstü sahədə ola bilər. Nəticədə sağ mədəcik qanı ağciyərlərə ötürmək üçün daha çox güc sərf etməli olur.
Ağciyər arteriyası stenozu bütün anadangəlmə ürək qüsurlarının 8–10%-ni təşkil edir. Tək başına rast gələ bilər, həmçinin digər qüsurlarla — məsələn, Fallo tetradası ilə — birlikdə müşahidə oluna bilər.
«Ağciyər arteriyasının stenozu valideynləri çox qorxudur — amma bu qüsurun proqnozu digər mürəkkəb porоklara nisbətən daha yaxşıdır. Erkən aşkarlanan və vaxtında müalicə edilən stenoz tam sağalmaqla nəticələnir. Əsas olan — diaqnozu gecikdirməmək.»
Dərəcələri
Stenozu dərəcəsinə görə üç qrupa bölürlər:
- Yüngül stenoz — təzyiq fərqi 40 mm Hg-dan az. Çox vaxt müdaxilə tələb etmir, müşahidə altında saxlanılır
- Orta stenoz — 40–70 mm Hg. Müalicə tələb edir
- Ağır stenoz — 70 mm Hg-dan çox. Təcili müdaxilə göstərişidir
Əlamətlər
- Yüngül stenozu olan uşaqlar çox vaxt heç bir şikayət etmir
- Fiziki yüklənmədə nəfəs darlığı və tez yorulma
- Ürəkdə küy — pediatr müayinədə aşkar edilir
- Sağ ürək çatışmazlığı əlamətləri — ağır hallarda
Müalicə üsulları
1. Ballon valvuloplastika (kateter metodu)
Bu gün ağciyər arteriyası qapaq stenozu üçün əsas müalicə üsuludur. Qasıqdakı damar vasitəsilə kateter daxil edilir, xüsusi balon qapağı genişləndirir. Döş qəfəsini açmadan, anesteziyanın altında 1–2 saata başa çatır. Uşaq 1–2 gündən sonra evə gedir.
2. Cərrahi müalicə
Qapaqaltı və qapaqüstü stenozlarda, həmçinin kateter metodunun mümkün olmadığı hallarda açıq əməliyyat tətbiq olunur. Süni qan dövranı şəraitində daralma aradan qaldırılır və ya qapaq dəyişdirilir.
Vacib məlumat: Yüngül stenoz müşahidə tələb edir, lakin "özü keçər" demək deyil. İllər keçdikcə stenoz ağırlaşa bilər. Müntəzəm exokardioqrafik nəzarət — mütləqdir.
Müalicə nəticələri
Ballon valvuloplastikanın uğur dərəcəsi 85–95%-dir. Əksər uşaqlar tam sağalır, sonradan normal həyat keçirir. Bəzi hallarda illərdən sonra təkrar müdaxilə tələb oluna bilər — bu öncədən planlaşdırıla bilən prosedurdur.
Ağciyər arteriyası stenozu ExoKQ-da görünürmü?
Bəli. Doppler exokardioqrafiya stenozun yerini, dərəcəsini və sağ mədəcikdəki təzyiqi dəqiq göstərir. Bu — diaqnozun əsas metodudur.
Kateter əməliyyatı nə vaxt aparılır?
Orta və ağır stenozda — adətən ilk aylardan etibarən. Yenidoğulmuşda kəskin sianoz varsa — dərhal. Yüngül stenozu olan uşaqlar isə müşahidə altında saxlanılır.
Müalicədən sonra uşaq idmanla məşğul ola bilərmi?
Yüngül stenozda — adətən məhdudiyyətsiz. Uğurlu müalicədən sonra — tam aktivlik. Hər uşaq fərdi olaraq dəyərləndirilir.
Stenoz yenidən yarana bilərmi?
Bəli, ballon valvuloplastikadan sonra stenozu yenidən inkişaf edə bilər — xüsusilə uşaq böyüdükcə. Buna görə müntəzəm kardioloji müşahidə vacibdir. Lazım gəldikdə prosedur təkrarlana bilər.