Mitral qapaq prolapsı nədir?
Mitral qapaq prolapsı — sol qulaqcıq ilə sol mədəcik arasındakı qapağın bir və ya hər iki yarpağının sistola zamanı sol qulaqcığa doğru əyilməsidir. Normada mitral qapaq yarpaqları möhkəm bağlanır. Prolapsd isə yarpaqlar öz mövqeyini aşıb qulaqcığa çekilir.
Nəticədə qapaq tam bağlanmaya bilər — qan sol mədəcikdən sol qulaqcığa geri axır. Bu mitral regurgitasiya adlanır. Yüngül sızdırmada ürək yükü minimal olur. Ağır regurgitasiyada isə sol ürəyin həcmi artır, zamanla sol mədəciyin funksiyası pozulur.
«Valideynlər "prolaps" sözünü eşidəndə çox qorxurlar. Mən həmişə belə izah edirəm: prolapsın özü problem deyil — regurgitasiyanın dərəcəsi önəmlidir. Yüngül sızdırmada uşaq ömür boyu heç bir müdaxilə olmadan normal yaşaya bilər. Ağır hallarda isə qapağı plastiка edirik — protez qoymuruq. Öz qapağı ilə böyüyür.»
Əlamətlər
Yüngül formada uşaqlar uzun illər heç bir əlamət hiss etmir. Diaqnoz tez-tez müşahidə zamanı — ürəkdə küy aşkar edildikdə — qoyulur. Ağır regurgitasiyada əlamətlər meydana çıxır:
- Nəfəs darlığı — xüsusilə fiziki yükləmə zamanı
- Tez yorulma, fiziki aktivliyin azalması
- Sinə ağrısı — atipik, ötüb-keçən
- Ürək döyüntüsü hissi, aritmiya epizodları
- Baş gicəllənməsi
- Stetskoponla — orta sistol kliki və ya küy
Diaqnoz
Exokardioqrafiya əsas diaqnostik üsuldur. O, yarpaqların morfologiyasını, prolapsın dərəcəsini, regurgitasiyanın həcmini və sol ürəyin ölçülərini qiymətləndirir. Regurgitasiyanın ağırlığı müalicə taktikasını müəyyən edir.
Bəzi hallarda Marfan sindromu, elastik toxuma xəstəlikləri ilə əlaqə yoxlanılır. Bu vəziyyətlər prolaps ehtimalını artırır.
Nə vaxt tələsməli? Ağır mitral regurgitasiyada sol mədəciyin böyüməsi dilatasiyaya, zamanla funksiya pozuntusuna gətirib çıxarır. Optimal müdaxilə vaxtı — sol mədəcik hələ kompensasiya edir, lakin artıq böyüyür. Bu mərhələni qaçırmamaq üçün müntəzəm exokardioqrafiya vacibdir.
Müalicə üsulları
Müşahidə: Yüngül və orta regurgitasiyada — müntəzəm kardioloji nəzarət və exokardioqrafiya. Uşaqların böyük əksəriyyəti müdaxilə olmadan normal yaşayır.
Cərrahi mitral qapaq plastiкası: Ağır regurgitasiyada qapağı bərpa etmək — protez qoymamaq — əsas məqsəddir. Yarpaqların rezeksiyası, xordaların bərpası, anuloplastika halqası — bu texnikalar birlikdə tətbiq edilir. Uşaqlarda öz qapağını saxlamaq xüsusilə vacibdir.
Qapaq protezləməsi: Plastiка mümkün olmadıqda son seçimdir. Uşaqlarda mümkün qədər gecikdirilir.
Mitral qapaq prolapsı ilə uşaq idmanla məşğul ola bilirmi?
Yüngül prolaps və minimal regurgitasiyada — bəli, əksər idman növlərindən məhdudiyyətsiz. Ağır regurgitasiyada yüksək intensivlikli idman məhdudlaşdırılır. Bu qərarı kardioloq fərdi qiymətləndirmə əsasında verir — özbaşına məhdudlaşdırmaq da, məhdudlaşdırmamaq da yanlışdır.
Mitral prolaps irsi xəstəlikmi?
Ailə yüklülüyü var. Ailədə mitral prolaps olan hallarda uşaqların müayinəsi məsləhətdir. Marfan sindromu, digər birləşdirici toxuma xəstəlikləri ilə əlaqə ola bilər — bu yoxlanılmalıdır.
Cərrahi müdaxilə nə vaxt aparılır?
Ağır regurgitasiya, sol mədəciyin böyüməsi, simptomların artması — müdaxilə göstəriciləridir. Optimal vaxt — sol mədəcik hələ yaxşı işləyir, lakin artıq kompensasiya həddini aşır. Exokardioqrafik dinamika bu qərarı müəyyən edir.
Plastiкa əməliyyatından sonra nə gözlənilir?
Uğurlu mitral qapaq plastiкasından sonra uşaqlar normal fiziki aktivliyə qayıdır. Plastiкa protezdən üstündür — qan durdurucu dərman tələb etmir. Ömür boyu kardioloji nəzarət vacibdir, lakin həyat keyfiyyəti tam normaldır.