O cümlə — «ürəkdə problem var» — USM kabinetindən çıxdıqda hər şeyi dəyişir
Hamiləliyin 20-ci həftəsindəsiniz. Planar USM müayinəsinə girdiniz, həkim ekrana baxdı, bir az dayandı — və dedi: «Uşağın ürəyində bir şey görürəm, daha ətraflı baxmaq lazımdır.» Bu cümləni eşidən hər ana bilir — o andan etibarən dünya fərqliləşir.
Amma bu məqalənin ilk mesajı budur: bu cümlə hökm deyil. Bu, sadəcə növbəti addımın başlanğıcıdır.
Hamiləlikdə aşkarlanan ürək qüsurlarının əksəriyyəti müasir tibb tərəfindən uğurla müalicə edilir. Vacib olan — nə etmək lazım olduğunu bilməkdir. Gəlin bunu birlikdə araşdıraq.
Prenatal USM ürək qüsurunu necə aşkarlayır?
Hamiləlikdə aparılan standart USM müayinəsi (20-22 həftə) ürəyin dörd kamerasını göstərir. Həkim bu kameralar, qapaqlar, böyük damarlar arasındakı nisbəti qiymətləndirir.
Bəzən ürəyin quruluşunda nəsə diqqəti çəkir — kameranın ölçüsü, qapağın mövqeyi, damarın istiqaməti. Bu halda həkim daha ətraflı müayinə üçün yönləndirir.
Vacib qeyd: standart hamiləlik USM-i ürəyi tam qiymətləndirmək üçün nəzərdə tutulmayıb. Onun məqsədi — şübhəli nəticələri aşkarlamaq və ixtisaslı müayinəyə yönləndirməkdir. Şübhəli nəticə = qüsur mövcudluğu demək deyil.
Fetal Exokardioqrafiya — əsas müayinə
Prenatal USM-də şübhəli nəticə aşkarlananda növbəti addım — Fetal Exokardioqrafiyadır (Fetal EKO).
Bu, körpənin ürəyinin xüsusi ultrasəs müayinəsidir — radiasiya yoxdur, ana üçün də, körpə üçün də tamamilə təhlükəsizdir. Adətən hamiləliyin 22-28-ci həftələrində aparılır.
Fetal EKO nəyi göstərir? Ürəyin bütün strukturlarını: dörd kameranı, qapaqları, böyük damarları, qanın axış istiqamətini. Bu müayinə şübhəni ya tamamilə aradan qaldırır — ya da qüsurun növünü, ağırlığını dəqiq müəyyən edir.
Fetal EKO-nu uşaq kardioloqu və ya perinatoloq aparır. Nəticəni isə uşaq kardiocərrahı ilə birlikdə qiymətləndirmək lazımdır.
Fetal EKO nəticəsi normaldırsa
Fetal EKO-da ürək normalsa — böyük ehtimalla prenatal USM-dəki şübhəli nəticə texniki amillə bağlıydı: körpənin mövqeyi, ana piylənməsi, görüntünün keyfiyyəti.
Bu halda hamiləlik adi qaydada davam edir. Bəzən doğumdan sonra nəzarət EKO-su tövsiyə olunur — bu, ehtiyat tədbiridəndir.
Rahat nəfəs alın — müayinə öz işini gördü.
Fetal EKO qüsur aşkarlayırsa — nə baş verir?
Fetal EKO anadangəlmə qüsur aşkarlayırsa — bu stresli xəbərdir, amma eyni zamanda böyük bir üstünlükdür: vaxtınız var.
Erkən diaqnoz nə verir? Doğumdan əvvəl plan qurmaq imkanı. Doğum yerini seçmək imkanı — ağır qüsurlarda kardioloq nəzarəti olan perinatal mərkəz tövsiyə olunur. Doğumdan dərhal sonra müdaxilə hazırlığı. Ailənin psixoloji hazırlığı.
Hamiləlikdə qüsur aşkarlanmış ailələrin böyük əksəriyyəti — planlı, hazırlıqlı, dəstəklənmiş şəkildə bu prosesi keçirir. Gözlənilməz vəziyyətdən daha yaxşı nəticə verir.
Qüsurun növü nə qədər vacibdir?
Bütün anadangəlmə ürək qüsurları eyni deyil. Onları şərti olaraq üç qrupa bölmək olar:
Yüngül qüsurlar — kiçik DMJP, DMPP, kiçik OAP. Çox vaxt müşahidə altında saxlanılır, bəziləri özü bağlanır, bəziləri minimal müdaxilə tələb edir. Uşaqlar tam sağlam böyüyür.
Orta ağırlıqlı qüsurlar — körpəlikdə və ya erkən uşaqlıqda cərrahi müdaxilə tələb edir. Müasir texnikalarla nəticələr əla — uşaqlar normal həyata qayıdır.
Mürəkkəb qüsurlar — Fallo tetradası, TMA, hipoplastik sol ürək sindromu və s. Çox mərhələli yanaşma tələb edir, amma bu qüsurlarla belə müasir kardiocərrahiyyə gözəl nəticələr göstərir.
Qüsurun növünü, ciddiyyətini və müalicə planını yalnız ixtisaslı uşaq kardiocərrahı dəqiq müəyyən edə bilər.
Valideyn olaraq hansı addımları atmalısınız?
1. Sakit qalın, amma passiv olmayın. Panik fayda vermir, amma gözləmək də. Növbəti addımı planlayın.
2. Fetal EKO üçün ixtisaslı mərkəzə müraciət edin. Bu müayinəni hər klinikada aparmırlar — perinatoloq və ya uşaq kardioloqu olan mərkəz seçin.
3. Fetal EKO nəticəsini uşaq kardiocərrahı ilə birlikdə qiymətləndirin. Kardioloq dərman məsələlərini idarə edir, kardiocərrah isə cərrahi planı qurur. İkisi də lazımdır.
4. İkinci rəy almaqdan çəkinməyin. Mürəkkəb qüsurlarda ikinci ixtisaslı rəy — həm hüquqlarınızdır, həm ağıllı qərardır.
5. İnternetdəki ən pis ssenariləri oxumayın. Hər qüsur fərdidir, hər uşaq fərdidir. Statistika sizin uşağınız deyil — mütəxəssisinin ağzından eşidin.
Azərbaycanda bu qüsurlar müalicə olunurmu?
Bəli. Azərbaycanda anadangəlmə ürək qüsurlarının böyük əksəriyyəti ölkə daxilində uğurla əməliyyat edilir.
Mürəkkəb qüsurlarda — Fallo tetradası, TMA, böyük DMJP — körpəlikdə əməliyyat aparılır. Texnikalar beynəlxalq standartlara uyğundur.
Xaricə getmək fikri anlaşılandır — amma çox vaxt lazım deyil. Yerli ixtisaslı mütəxəssislə konsultasiyadan sonra qərar vermək daha düzgündür.
Əgər şübhəniz varsa — konsultasiyaya gəlin. Vəziyyəti birlikdə qiymətləndirək, ən yaxşı yolu müəyyən edək.
Nəticə: diaqnoz — son deyil, başlanğıcdır
Hamiləlikdə ürək qüsuru aşkarlanması — dəhşətli xəbər kimi hiss olunur. Amma əslində bu, vaxtında verilmiş bir şansdır.
Erkən diaqnoz sayəsində ailə hazırlıqlı olur, tibbi komanda hazırlıqlı olur, doğum planlanır. Bu, gözlənilməz vəziyyətlə müqayisədə çox daha yaxşı başlanğıcdır.
Sualınız varsa — müraciət edin. Bu yolda tək deyilsiniz.